Кольцы Ньютана
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/36/Newton-rings.jpg/220px-Newton-rings.jpg)
Кольцы Ньютана — плоскавыпуклыя інтэрферэнцыйныя максімумы і мінімумы, якія з’яўляюцца вакол кропкі дотыку злёгку выгнутай выпуклай лінзы і плоска паралельных пласцін пры праходжанні святла скрозь лінзу і пласціну. Упершыню былі апісаны ў 1675 годзе І. Ньютанам[1].
Апісанне
[правіць | правіць зыходнік]Інтэрферэнцыйная карціна ў выглядзе кольцаў узнікае пры адлюстраванні святла ад двух паверхняў, адна з якіх плоская, а іншая мае адносна вялікі радыус крывізны і датыкаецца з першай (напрыклад, шкляная пласцінка і плоскавыпуклая лінза). Калі на такую сістэму ў кірунку, перпендыкулярным плоскай паверхні, падае пучок манахраматычнага святла, то светлавыя хвалі, адлюстраваныя ад кожнай са згаданых паверхняў, інтэрферуюць паміж сабой. Сфарміраваная такім чынам інтэрферэнцыйныя карціна складаецца з назіраемага ў месцы судотыку паверхняў цёмнага гуртка і навакольных, чаргуючыхся паміж сабой светлых і цёмных канцэнтрычных кольцаў[2].
Класічнае тлумачэнне з’явы
[правіць | правіць зыходнік]У часы Ньютана з-за недахопу звестак аб прыродзе святла даць поўнае тлумачэнне механізму ўзнікнення кольцаў было вельмі цяжка. Ньютан усталяваў сувязь паміж памерамі кольцаў і крывізной лінзы; ён разумеў, што назіраны эфект звязаны з уласцівасцю перыядычнасці святла, але здавальняюча растлумачыць прычыны ўтварэння кольцаў атрымалася толькі значна пазней у Томаса Юнга. Прасочым за ходам яго разважанняў. У іх аснове ляжыць здагадка аб тым, што святло — гэта хвалі. Разгледзім выпадак, калі манахраматычная хваля падае амаль перпендыкулярна на плоскавыпуклую лінзу.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Newtonringar1.png/220px-Newtonringar1.png)
Хваля 1 з’яўляецца ў выніку адлюстравання ад выпуклай паверхні лінзы на мяжы шкло — паветра, а хваля 2 — у выніку адлюстравання ад пласціны на мяжы паветра — шкло. Гэтыя хвалі кагерэнтныя, гэта значыць, у іх аднолькавыя даўжыні хваль, а рознасць іх фаз сталая. Рознасць фаз узнікае з-за таго, што хваля 2 праходзіць большы шлях, чым хваля 1. Калі другая хваля адстае ад першай на цэлы лік даўжынь хваль, то, складаючыся, хвалі ўзмацняюць адна адну.
дзе — любы цэлы лік, — даўжыня хвалі.
Наадварот, калі другая хваля адстае ад першай на няцотны лік паўхваляў, то ваганні, выкліканыя імі, будуць адбывацца ў процілеглых фазах, і хвалі гасяць адна адну.
дзе — любы цэлы лік, — даўжыня хвалі.
Для ўліку таго, што ў розных рэчывах хуткасць святла розная, пры вызначэнні палажэнняў мінімумаў і максімумаў выкарыстоўваюць не рознасць ходу, а аптычную рознасць ходу (розніца аптычных даўжынь шляху).
Радыус k-га светлага кальца Ньютана ў адлюстраваным святле выяўляецца наступнай формулай:
дзе — радыус крывізны лінзы, — даўжыня хвалі святла ў вакууме, — паказчык праламлення асяроддзя паміж лінзай і пласцінкай.
Радыус k-га цёмнага кальца Ньютана ў адлюстраваным святле вызначаецца ў адпаведнасці з формулай:
Выкарыстанне
[правіць | правіць зыходнік]Кольцы Ньютана выкарыстоўваюцца для вымярэння радыусаў крывізны паверхняў, для вымярэння даўжынь хваль святла і паказчыкаў праламлення. У некаторых выпадках (напрыклад, пры сканаванні малюнкаў на плёнках) кольцы Ньютана ўяўляюць сабой непажаданую з’яву.
Зноскі
- ↑ Гагарин А. П. Ньютона кольца // Физическая энциклопедия / Гл. ред. А. М. Прохоров. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1992. — Т. 3 Магнитоплазменный компрессор — Пойнтинга теорема. — С. 370—371. — 672 с. — 48 000 экз. — ISBN 5-85270-019-3.
- ↑ Ландсберг Г. С. Оптика. — М.: Физматлит, 2003. — С. 115. — 848 с. — ISBN 5-9221-0314-8.